Tabela warsztatowa
Wiertło pod gwint metryczny
Średnica policzona dokładnie, obok niej najbliższe wiertło, jakie faktycznie leży w zestawie, a w ostatniej kolumnie udział nośności, jaki to wiertło naprawdę zostawia. Bo obliczenie podaje 6,78 mm, a w szufladzie jest 6,8.
Średnice wierteł pod gwint
| Gwint | Skok (mm) | Obliczone (mm) | Wiertło (mm) | Nośność |
|---|---|---|---|---|
| M3 | 0,50 | 2,51 | 2,5 | 77 % |
| M3x0,35 | 0,35 | 2,66 | 2,7 | 66 % |
| M4 | 0,70 | 3,32 | 3,3 | 77 % |
| M4x0,5 | 0,50 | 3,51 | 3,5 | 77 % |
| M5 | 0,80 | 4,22 | 4,2 | 77 % |
| M5x0,5 | 0,50 | 4,51 | 4,5 | 77 % |
| M6 | 1,00 | 5,03 | 5,0 | 77 % |
| M6x0,75 | 0,75 | 5,27 | 5,3 | 72 % |
| M8 | 1,25 | 6,78 | 6,8 | 74 % |
| M8x1 | 1,00 | 7,03 | 7,0 | 77 % |
| M8x0,75 | 0,75 | 7,27 | 7,3 | 72 % |
| M10 | 1,50 | 8,54 | 8,5 | 77 % |
| M10x1,25 | 1,25 | 8,78 | 8,8 | 74 % |
| M10x1 | 1,00 | 9,03 | 9,0 | 77 % |
| M10x0,75 | 0,75 | 9,27 | 9,3 | 72 % |
| M12 | 1,75 | 10,30 | 10,3 | 75 % |
| M12x1,5 | 1,50 | 10,54 | 10,5 | 77 % |
| M12x1,25 | 1,25 | 10,78 | 10,8 | 74 % |
| M12x1 | 1,00 | 11,03 | 11,0 | 77 % |
| M16 | 2,00 | 14,05 | 14,0 | 77 % |
| M16x1,5 | 1,50 | 14,54 | 14,5 | 77 % |
| M16x1 | 1,00 | 15,03 | 15,0 | 77 % |
| M20 | 2,50 | 17,56 | 17,5 | 77 % |
| M20x2 | 2,00 | 18,05 | 18,0 | 77 % |
| M20x1,5 | 1,50 | 18,54 | 18,5 | 77 % |
| M20x1 | 1,00 | 19,03 | 19,0 | 77 % |
| M24 | 3,00 | 21,08 | 21,0 | 77 % |
| M24x2 | 2,00 | 22,05 | 22,0 | 77 % |
| M24x1,5 | 1,50 | 22,54 | 22,5 | 77 % |
| M30 | 3,50 | 26,59 | 25,0 | 110 % |
| M30x2 | 2,00 | 28,05 | 25,0 | 192 % |
| M30x1,5 | 1,50 | 28,54 | 25,0 | 257 % |
Obliczenie przy 75 procentach nośności gwintu. Kolumna nośności podaje, ile faktycznie zostaje po zaokrągleniu do wiertła ze standardowego zestawu, więc widać od razu, gdzie zaokrąglenie coś kosztuje. Dotyczy gwintu nacinanego; gwintownik bezwiórowy wymaga otworu wyraźnie większego.
Skąd się bierze ta średnica
Otwór pod gwint nie ma średnicy rdzenia gwintu, tylko trochę większą. Gdyby miał dokładnie tyle, zarys byłby pełny, a gwintownik musiałby wyciąć cały materiał, co przy większych rozmiarach kończy się ułamanym narzędziem w gotowej części. Standardem jest zostawienie około trzech czwartych zarysu: wytrzymałość połączenia jest wtedy praktycznie taka sama, a moment potrzebny do gwintowania spada wyraźnie.
Wzór jest jednolinijkowy: średnica nominalna minus udział nośności razy 1,299 razy skok. Dla M8 daje to 8 - 0,75 × 1,299 × 1,25, czyli 6,78 mm. Wiertło 6,8 mm jest o dwie setne większe, więc zostawia odrobinę mniej niż 75 procent, i to właśnie pokazuje ostatnia kolumna tabeli.
Jedno miejsce, w którym ta tabela różni się od większości drukowanych: przy M12 obliczenie daje 10,30 mm, podczas gdy tablice warsztatowe podają 10,2 mm. Obie wartości są używalne, tylko wychodzą z innego założenia. Dziesięć i dwie dziesiąte zostawia około 79 procent nośności zamiast siedemdziesięciu pięciu, czyli nieco mocniejszy gwint kosztem wyższego momentu przy gwintowaniu. Tablice historycznie zaokrąglają w dół tam, gdzie my zaokrągliliśmy do najbliższego wiertła.
Częste pytania
Jakie wiertło pod gwint M8?
Pod gwint zwykły M8 o skoku 1,25 mm wychodzi 6,78 mm, czyli w praktyce wiertło 6,8 mm. Pod drobnozwojny M8x1 wychodzi 7,03 mm i wierci się siódemką. Różnica to dwie dziesiąte, a decyduje o tym, czy gwintownik przejdzie.
Jakie wiertło pod gwint M6 i M10?
Pod M6 o skoku 1 mm wychodzi 5,03 mm, więc wiertło 5 mm. Pod M10 o skoku 1,5 mm wychodzi 8,54 mm, czyli 8,5 mm. Obie wartości są w tabeli razem z pozostałymi rozmiarami.
Skąd bierze się te 75 procent?
To udział nośności gwintu, czyli jaka część pełnego zarysu zostaje w otworze. Powyżej mniej więcej 75 procent wytrzymałość połączenia praktycznie już nie rośnie, a moment potrzebny do gwintowania i ryzyko ułamania gwintownika rosną szybko. Dlatego tablice od dziesięcioleci podają wartości właśnie przy tym udziale.
Czy do aluminium wierci się inaczej niż do stali?
Tak. W materiałach ciągliwych, przede wszystkim w aluminium i miedzi, materiał płynie i gwint po nagwintowaniu bywa ciaśniejszy, niż wynika z obliczenia, więc lepiej wiercić bliżej górnej granicy. W żeliwie i brązie, które wykruszają wiór, można zejść niżej. Gwintownik bezwiórowy to osobny przypadek i wymaga otworu wyraźnie większego.
Wartości wyjściowe dla gwintu nacinanego. Poprawki prosimy na info@datumcalc.com.